Diyet kola ve diğer yapay tatlandırıcı içerikli içecekleri düzenli olarak tüketenler için önemli bir uyarı geldi. Hakemli bilim dergisi Neurology’de yayımlanan bir araştırmaya göre, düşük ve sıfır kalorili yapay tatlandırıcıların düzenli tüketimi, özellikle 60 yaşın altındaki bireylerde bilişsel gerilemenin daha hızlı yaşanmasıyla ilişkili bulundu.
Brezilya’da 12 bin 772 kişinin verilerinin incelendiği bu nghiênmede, katılımcılar sekiz yıl boyunca takip edildi. Bilim insanları, araştırmanın başında, ortasında ve sonunda yapılan bilişsel testlerle katılımcıların sözel akıcılık ve genel bilişsel performanslarındaki değişimleri değerlendirdi.
Araştırmada kullanılan düşük ve sıfır kalorili tatlandırıcılar arasında aspartam, sakkarin, asesülfam K, eritritol, ksilitol, sorbitol ve tagatoz yer aldı. İncelenen yedi tatlandırıcıdan altısı bilişsel gerilemeyle ilişkilendirilirken, yalnızca tagatoz için benzer bir bağlantı tespit edilmedi.
Araştırmaya göre bu tatlandırıcıları en fazla tüketen grupta bilişsel gerileme hızı, en az tüketen gruba kıyasla yüzde 62 daha yüksek bulundu. Buna karşın 60 yaş ve üzerindeki katılımcılarda yapay tatlandırıcı tüketimi ile bilişsel gerileme arasında anlamlı bir ilişki saptanmadı.
Araştırmacılar, elde edilen bulguların yapay tatlandırıcıların doğrudan bilişsel gerilemeye neden olduğunu kanıtlamadığını, yalnızca iki durum arasında bir ilişki ortaya koyduğunu vurguladı. Çalışmanın başyazarı, Soo Paulo Üniversitesi’nden Claudia Kimie Suemoto “Sadece bu araştırmaya dayanarak, bilişsel bozulma endişesi nedeniyle bir kişiye diyet gazlı içecekleri bırakmasını tavsiye etmem” ifadelerini kullandı.
Yapay tatlandırıcılar daha önce de sindirim sistemi sorunları, kalp-damar hastalıkları ve bazı alerjik reaksiyonlarla ilişkilendirilmişti. Buna karşılık mevcut bilimsel verilerin bu ürünlerin kansere neden olduğuna dair kesin bir kanıt ortaya koymuş olmadığı da not düşüldü.
2022 yılında 100 binden fazla kişinin dokuz yıl boyunca takip edildiği NutriNet-Sante araştırması ise yapay tatlandırıcı tüketiminin herhangi bir kalp-damar hastalığı riskini yüzde 9, felç riskini ise yüzde 18 artırabileceğini öne sürmüştü.
Uzmanlar, yeni çalışmanın yapay tatlandırıcıların uzun vadeli etkilerini anlamak açısından önemli veriler sunduğunu ancak kesin sonuçlara ulaşabilmek için farklı popülasyonlarda yapılacak yeni araştırmalara ihtiyaç bulunduğunu belirtiyor.