ABD Başkanı Donald Trump’ın ‘İran’la anlaşma benim için bitti’ açıklamasının ardından ABD-İran gerilimi yeniden tırmandı. ABD ordusu İran’a yönelik hava saldırılarında 90 hedefi vururken, Tahran yönetimi de Kuveyt, Katar ve Bahreyn’deki ABD üslerine saldırılarla karşılık verdi.
Dış Politika Uzmanı Haydar Oruç, Trump’ın açıklamalarının arka planında Hürmüz Boğazı’ndaki gelişmelerin bulunduğunu söyledi. Oruç, İran’ın boğazdaki geçişleri kontrol etmeye çalışması ve bazı sivil gemilere yönelik saldırılar gerçekleştirmesinin Trump’ın tepkisini artırdığını ifade etti:
Trump'ın İran ile ilgili söylemiş olduğu sözlerin ve yapılan saldırıların ABD ile İran arasında devam eden müzakereleri sona erdirdiğini söylemek mümkün değil. Zira Trump, bir taraftan 'anlaşma benim için bitti, onlarla anlaşmaya çalışmak vakit kaybı' derken diğer taraftan da ABD’li müzakerecilerin görüşmeye devam edebileceğini ve mutabakatın hala geçerli olduğunu söylemesi, ABD’nin de yeniden topyekün savaşa dönmek istemediğini göstermekte.
Trump’ın sözlerinin, İran’ın Hürmüz Boğazı’ndaki geçişleri kontrol etmek istemesi ve izinsiz geçiş yapan bazı sivil gemilere saldırı gerçekleştirmesi sonrası İran’ı sınırlandırma ve mutabakata uymaya zorlama mahiyetinde olduğu söylenebilir.
Mevcut durumun diplomasi kapısının tamamen kapanmadığını gösterdiğini belirten Oruç, Trump’ın dış politika yaklaşımının uzun süredir benzer bir yöntem izlediğini ve açıklamalarından ziyade sahadaki uygulamalarının dikkate alınması gerektiğini söyledi:
Tüm bunlara rağmen her iki tarafın da henüz ateşkes sürecinin resmen sona erdiğini beyan etmemesi, ateşkes ve müzakere sürecinin hala devam ettiğini düşünmemizi sağlamaktadır.
Trump’ın kendine göre bir sorun çözme yöntemi olduğu ve meseleleri ele alma şeklinin de bu nedenle alışılmıştan farklı olduğu bilinmektedir. Dolayısıyla bir olayı takip ederken sürecin nereye varacağını kestirmek için Trump’ın ne dediğinden bağımsız olarak ne yaptığına bakmak gerekir diye düşünüyorum.
Oruç’a göre mevcut süreçte hem ABD hem de İran, kamuoyuna güçlü taraf görüntüsü vermeye çalışıyor:
Mühim olan sahadaki gelişmeler olup her iki tarafın da muhtelif saldırılara ve bazı ateşkes ihlallerine rağmen yeniden savaşa dönmek istemedikleri ancak hem kendi kamuoylarına hem de dünyaya karşı kendilerini kazanan taraf olarak resmetmeye çalıştıkları açıkça görülmektedir.