ABD yönetiminin, İran’a solution için ilk adımı atması gerektiğini vurguladığı görülürken, Washington’un Hürmüz Boğazı’ndaki kırmızı çizgisi ile Tahran ve Umman’ın geçiş ücreti planları arasında derinleşen restleşme dikkat çekiyor.
ABD, medya kanalları üzerinden Tahran’a mesaj iletirken, bölgesel krizlerde ve nükleer dosyada uzlaşı ihtimalinin masada olabilmesi için ilk adımın İran’dan gelmesi gerektiğini belirtiyor. Bu durum, İran’daki iç güç dengelerine yönelik açık bir mesaj olarak değerlendiriliyor.
Beyaz Saray’ın “önce kendi saflarını düzene sok” çıkışı, İran’daki iç güç dengelerine yönelik bir mesaj olarak görülürken, bu durum Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan ve deneyimli diplomat Abbas Arakçi’nin temsil ettiği diplomatik kanat ile stratejik boğazlarda sıkı denetim talep eden İran Devrim Muhafızları Ordusu arasındaki görüş ayrılıklarına işaret ediyor.
Washington’un diplomatik stratejisinin temelini, arabulucular vasıtasıyla yürütülen görüşmeler ve nihai hedef olan ‘Memorandum 2.0’ oluşturuyor. Ancak Başkan Donald Trump yönetimi için Hürmüz Boğazı’ndan serbest ve ücretsiz geçiş, ihlal edilemez bir kırmızı çizgi. ABD’nin bu tutumu, Tahran ve Maskat’ın boğazdan ticari geçişleri ücretlendirme planlarıyla doğrudan çatışıyor.
Analize göre krizin düğüm noktası, Washington’un İran’dan mevcut iç siyasi dengeler çerçevesinde atılması neredeyse imkansız olan adımlar talep etmesi. Bu tablo altında Tahran’ın ABD’nin taleplerine olumlu yanıt vermesi beklenmiyor.
Sonuç olarak, ‘Memorandum 2.0’ girişimi de tıpkı ilk nükleer anlaşma gibi aynı siyasi engele takılmış durumda. Trump yönetimi boğazlarda ‘ücretsiz geçiş’ dayatmasını sürdürürken, İran ve Umman olası gelirleri hesaplıyor. Hem Washington’u hem de Tahran’ı tatmin edecek ve her iki tarafın da kendi kamuoyuna ‘zafer’ olarak sunabileceği ortak bir formül şimdilik ufukta görünmüyor.