NATO Zirvesi kapsamında Türkiye’ye gelen ABD Başkanı Donald Trump, ikili toplantı öncesinde basın mensuplarının sorularını yanıtladı. F-35, KAAN, CAATSA yaptırımları ve Trump-Erdoğan görüşmesi, Türkiye-ABD ilişkileri konusunda yeniden gündemin merkezine yerleşti.
Dış Politika Uzmanı Umur Tugay Yücel, açıklamaların perde arkasını değerlendirdi. Trump’ın “F-35 konusunda artık bir karar almamız gerekiyor” ve “CAATSA yaptırımlarını kaldıracağız” açıklamaları, Ankara-Washington hattında yeni bir dönemin başlayabileceği yönünde yorumlanıyor.
Yücel, uluslararası sistemde krizlerin aynı anda derinleştiği bir döneme denk gelen zirvenin, artan jeopolitik rekabet ve küresel güvenlik risklerini ortaya çıkardığını belirtti. Bu süreçte Türkiye’nin NATO içindeki ağırlığının ve görünürlüğünün önemli ölçüde yükseldiğini ifade etti:
Ankara’daki NATO zirvesi üyeler arasındaki krizlerin arttığı, tehdit algısının çoğaldığı ve belirsizlik ile rekabetin iç içe geçtiği bir dönemde yapılmasıdır. Jeopolitik ortamın daha karmaşık olması, ABD-İran Savaşı’nın savunma sanayinin önemini göstermesi bakımından bu anlamda Türkiye’nin ağırlığını ve görünürlüğünü de arttırmıştır.
Trump’ın süreci sonuçlandırmak istediğini belirten Yücel, buna rağmen ABD Kongresi, güvenlik bürokrasisi ve teknik süreçlerin karar mekanizmasını zorlaştırdığına dikkat çekti.
Yücel’e göre Trump döneminde F-35 meselesi mutlaka bir sonuca ulaşacak ancak bunun kapsamını Washington’daki siyasi dengeler belirleyecek:
Büyük ihtimalle KAAN uçaklarının motorlarını Trump verecek. F-35 konusunda ise Trump’ın önceki açıklamaları Türkiye’ye haksızlık yapıldığı ile ilgiliydi. Aslında Trump bu konuyu da bir şekilde halletmek istiyor gördüğümüz kadarıyla. Ancak hem Amerikan bürokrasisi ile kongredeki baskı hem de teknik detaylar Trump’ın süreci hızlandırmasını engelliyor.
KAAN savaş uçağının motorları konusunda ABD’den destek gelme ihtimalinin yüksek olduğunu belirten Yücel, Trump’ın bu konuda Türkiye’ye olumlu yaklaştığını ifade etti:
Türkiye açısından değerlendirildiğinde Trump‘ın hem F-35 konusunda hem de KAAN uçaklarının motorları konusunda olumlu yaklaştığını rahatlıkla söyleyebiliriz. Bu sürecin Trump döneminde olumlu ya da olumsuz bir şekilde sonuçlanacağını söylemek kesindir.
Trump’ın CAATSA yaptırımlarını kaldıracağı açıklamasını da değerlendiren Yücel, siyasi mesajların önemli olduğunu ancak temkinli yaklaşılması gerektiğini söyledi.