2011 yılında Japonya’yı vuran Tohoku depreminin ardından, bilim insanları beklenmedik bir durumu keşfettiler. Dünya’nın çekirdeğine kadar ulaşan ve geri dönen bir sismik dalga, Japonya’nın bazı bölgelerini kalıcı olarak birkaç milimetre doğuya kaydırdı.
Şikago Üniversitesi’nden sismolog Sunyoung Park liderliğindeki bir araştırma ekibi, bu güçlü sismik dalganın yer mantosu ile sıvı dış çekirdek arasındaki sınıra kadar ulaştığını belirledi. “ScS” adı verilen bu makaslama dalgasının çekirdek sınırından yansıyarak yeniden yüzeye çıktığını ve Japonya’nın gelişmiş yer gözlem sistemleri tarafından ayrıntılı bir şekilde kaydedildiğini tespit ettiler.
Araştırma ekibi, yansıyan dalganın Japonya’ya ulaştığı sırada bazı GPS istasyonlarının başlangıç konumlarına göre 5 ila 6 milimetre doğuya kaydığını belirledi. Normalde sismik dalgaların geçişinden sonra zeminin eski konumuna dönmesi beklenirken, bu olayda kaymanın kalıcı olduğu görüldü.
Bilim insanları, veri hatası veya su altı heyelanı gibi alternatif açıklamaları değerlendirdikten sonra bilgisayar simülasyonlarıyla kaymanın nedenini ortaya koydu. Sonuçlar, çekirdekten dönen dalganın, ana deprem nedeniyle zaten büyük stres altında bulunan tektonik levhaların birleşim noktasında ek bir itme etkisi yarattığını gösterdi.
Araştırmaya göre yansıyan dalga, ana depremden çok daha zayıf olmasına rağmen Japonya’nın geniş bir bölümüne aynı anda ulaştı ve levha sınırlarında küçük çaplı ancak kalıcı hareketleri tetikledi. Bilim insanları, milimetre düzeyindeki bu hareketin geniş bir alana yayılması nedeniyle hissedilir yeni bir deprem yaratmadığını ancak toplamda yaklaşık 7,5 büyüklüğünde bir depreme eşdeğer enerji açığa çıkardığını hesapladı.
Sonuçları Journal of Geophysical Research: Solid Earth dergisinde yayımlanan çalışma, Dünya’nın çekirdeğinden yansıyan sismik dalgaların tektonik levhalar üzerinde doğrudan etkili olabileceğine dair ilk kanıt olarak değerlendiriliyor. Araştırmacılar, bu mekanizmanın doğrulanabilmesi için gelecekte meydana gelecek büyük depremlerde benzer etkilerin izlenmesi gerektiğini belirtiyor.